Aardbei en chocola

  • Auteur: Senel Paz
  • SKU: 9789490042134
  • Verschenen: 29-03-2018
  • Leverbaar: Direct
  • Levertijd (NL): Op werkdagen voor 18:00 uur besteld, morgen in huis
  • Druk: 1e druk
  • Productvorm: Zachte kaft
  • Taal: Nederlands
  • Uitgever: Zirimiri Press
  • Aantal pagina's: 50
€ 13,50

Omschrijving

Havana, dertig jaar na het uitbreken van de Revolutie. David, een jonge communistische militant, maakt kennis met Diego, homoseksueel, levensgenieter en gepassioneerd liefhebber van kunst en literatuur. Hun ontluikende vriendschap zet hen op een kruispunt: tussen genegenheid en homofobie, maar ook tussen politieke loyaliteit en de fascinatie voor een andere manier van leven.
Dit relaas - tegelijk kritisch en solidair - is een van de grootste Latijns-Amerikaanse teksten van de twintigste eeuw en betekende in Cuba een keerpunt in de aanvaarding van homorechten.
AARDBEI EN CHOCOLA is het meest gefotokopieerde boek in de Cubaanse geschiedenis. Het is in meer dan twintig landen gepubliceerd, in elf talen vertaald en diende als inspiratie voor negentien toneelstukken.
In 1993 bracht de Cubaanse regisseur Tomás Gutiérrez Alea een gelijknamige film uit. Het is de enige Cubaanse film die ooit voor een Oscar is genomineerd.

SENEL PAZ (Fomento, Cuba, 1950) is schrijver en scenarist. Hij is de auteur van romans, korte verhalen en toneelstukken. Paz is wereldwijd bekend door zijn novelle 'El lobo, el bosque y el hombre nuevo', 1991 (nu in het Nederlands vertaald als Aardbei en chocola). Hij kreeg hiervoor de Juan Rulfoprijs toegekend.
Voor het schrijven van het filmscenario van Fresa y chocolate (Aardbei en chocola), 1993, baseerde Paz zich op het verhaal van zijn bekendste novelle. De film won onder andere de prijs voor het beste scenario op het Festival Internacional del Nuevo Cine Latinoamericano van Havana en was genomineerd voor de Oscar voor beste buitenlandse film.
Senel Paz was hoogleraar filmscenarioschrijven aan de Escuela Internacional de Cine y TV in San Antonio de los Baños in Cuba.

Le Monde
Recensie

'De tegelijk naïeve en bewuste openhartigheid van de verteller maakt dit tot een verrassend verhaal.'

The New York Times
Recensie

'Paz' versie van de nieuwe Cubaanse man: tolerant en ondogmatisch, een man die aardbeienijs bestelt en ervan geniet.'

Humo
Recensie

In de novelle waarmee hij in 1991 de homorechten op de Cubaanse kaart plaatste, schept Senel Paz op amper vijftig pagina's een weelderig Havana.
Met een beeldende taal vol sappige omschrijvingen belicht de auteur de onwaarschijnlijke vriendschapsband tussen een kind van de revolutie en een homoseksuele intellectueel. Zijn boeken- en platenkast vult ook meteen het gat in onze kennis van de Cubaanse cultuur. Het resultaat is een immer welkom betoog voor tolerantie en medeleven.

NRC
Recensie door Ger Groot

Senel Paz en Guillermo Rosales

Twee romans van Cubaanse schrijvers laten zien dat Cuba een land is waar alle hoop op een menswaardig bestaan vervlogen is. Waar de een het lot van de homo's behandelt, richt de ander zich op het lamlendige bestaan in het algemeen.

Eigenlijk komt de vertaling van het lange verhaal El lobo, el bosque y el hombre nuevo (De wolf, het bos en de nieuwe mens) van de Cubaanse schrijver en scenarist Senel Paz (1950) een kwart eeuw te laat. In 1993 werd het verfilmd als Fresas y chocolate, wat ook de titel van de vertaling geworden is. Het verhaal van de homoseksuele Diego, die na een mislukte versierpoging een diepe vriendschap opbouwt met de regime-getrouwe David, had internationaal succes en zette het treurige lot van alle Diego's in het homofobe Cuba op de kaart.

Wie het oorspronkelijke verhaal leest, ziet het drama teruggebracht tot zijn essentie. Weg is de liefdesgeschiedenis van David met een buurvrouw en het exotisme van Havanna, die Paz als scenarioschrijver aan de film had toegevoegd. Het verhaal focust op de relatie tussen de twee mannen: misschien nog wel het meest op David en diens aanvankelijke afkeer van homoseksualiteit. Die brengt hem tweemaal in de verleiding Diego aan te geven bij het revolutionaire studentencomité dat waakt over de zuiverheid van de Revolutie.

De ijssmaken aardbei en chocolade zijn tekens van die tegenstelling. Bij zijn aanvankelijke versierpoging in de beroemde ijssalon Coppelia in Havana vraagt Diego om aardbeiensmaak, zo merkt David wantrouwend op, 'ook al was er chocolade-ijs'. De symboliek ligt er wat dik op, maar effectief is ze wel in de slotzin van het boek. Diego vertrekt naar het buitenland en David troost zich opnieuw met een ijsje in de Coppelia: 'Er was chocola, maar ik vroeg om aardbei.'

Het verhaal van Paz was een aanklacht, maar belichaamde ook hoop. Homoseksualiteit zat in Cuba nog wel in de verdrukking, maar kon ter sprake gebracht en getoond worden.

Die hoop ontbreekt geheel in de novelle Het huis van de drenkelingen van Guillermo Rosales (1946-1993). Niet om politieke redenen. Cuba is op de achtergrond weliswaar steeds aanwezig bij de Cubaanse ballingen in Miami over wie het gaat, maar hun teloorgang als maatschappelijke wrakken is veel universeler. Bij Rosales is het bestaan een hel zonder hoop op bevrijding of verlossing.

'Buiten op het huis stond Boarding home, maar ik wist dat het mijn graf zou worden.' Met zo'n beginzin zit je meteen in een fenomenale vertelling. Rosales beschrijft, in de figuur van zijn alter ego William Figueras, zijn eigen levenslot. Vertrokken uit Cuba, schrijversambities gefnuikt door aanvallen van schizofrenie, spoelt hij, eenmaal in de VS, aan in het 'typisch armoedige onderkomen voor hopeloze gevallen, gekken meestal, maar soms ook ouderen, die daar door hun familie waren achtergelaten om in eenzaamheid te sterven.'

Rosales' beschrijving van de stank, vuiligheid en agressie in het boarding home, bestierd door een stelende Cubaanse directeur en een tirannieke Cubaanse huisbewaarder, is hartverscheurend. Hier is alle menselijkheid geweken, en ook Figueras valt al snel ten offer aan sadisme en geweld. Zijn mislukte vluchtpoging met een vrouw op wie hij misschien verliefd is of wordt, onderstreept de uitzichtloosheid alleen maar verder. Dat Rosales, na het grootste deel van zijn onuitgegeven werk te hebben vernietigd, zelfmoord pleegde, zal na het lezen van deze verpletterende novelle niemand verbazen.